Beter toezicht en de onvermoede neveneffecten, april 2003, Fem Business

De economie floreert alleen als er voldoende vertrouwen is. En dat ontbreekt op dit moment. Dus reden genoeg om te werken aan herstel. Dat doen we bij voorkeur door weer eens een commissie aan het werk te zetten. Maar U en ik hoeven als niet commissieleden in de tussentijd natuurlijk niet op te houden met denken. Al is het maar om ons voor te bereiden op snelle besluitvorming zodra die commissie met conclusies en aanbevelingen gaat komen.

Wat ze gaan doen hangt natuurlijk af van de analyse die ze bij hun opdracht meekrijgen. Vermoedelijk zeer ingekleurd door Enron en Ahold. En het zou jammer zijn als ze zich daartoe beperken. Want de analyse dat we achterblijven met onze innovatie en met ons opschuiven naar een kenniseconomie moet ook onderdeel van hun denken uitmaken.

Want wat zijn de criteria die we straks aan moeten gaan leggen? We zullen ze langs minimaal 2 lijnen op hun toegevoegde waarde moeten gaan beoordelen.
Ten eerste, is er goed recht gedaan aan alle stakeholders?
Dat er sprake is van enig aandeelhoudersactivisme zal niemand ontgaan zijn. Maar hoe zit het met de andere stakeholders? De business balanced scorecard van Kaplan is en blijft een helder model om de verschillende invalshoeken in evenwicht te bekijken. Ter herinnering: naast financiën ook klanten, processen en innovatie. 4 velden dus waarop ook toezicht gehouden moet worden. Nog niet zo simpel om met goede voorstellen te komen, en zeker niet in een tijd waarin het lijkt alsof 1 domein belangrijker is dan de andere. Terwijl we weten dat het met de innovatiekracht van onze ondernemingen ook niet zo florissant gesteld is. Ook dat domein wordt kennelijk onvoldoende bewaakt.
Een tweede toetssteen zal voor mij de praktische kant zijn. Kunnen we praktisch vooruit met de aanbevelingen? Zijn ze te implementeren? Wat gaat er anders als we langs de nieuwe lijnen werken, wie gaat er dan wat anders doen? Graag voorbeelden. Dat maakt niet alleen het begrip sneller, maar ook de implementatie makkelijker. Want telkens als ik pleidooien lees bv voor meer macht bij het eigendom van bedrijven, de aandeelhouders, vraag ik me af hoe dat dan moet. De 'verblijfsduur' van aandelen bij hun eigenaar is vaak maar kort. Dat doet vermoeden dat er lang niet altijd sprake is van lange termijn comittment met bedrijf of bedrijfsvoering. En nog los daarvan: hoe gaan we dan die betrokkenheid in besluitvorming vorm geven? Niet alleen de benoeming van mensen in de RvC, en het profiel van het team, maar ook de kwaliteit van menige Algemene Vergadering kan wel wat strakker.
Ik denk bovendien dat we zullen moeten gaan zoeken naar vormen van toezicht waarbij de bezitters van de grote pakketten, de institutionele beleggers, een eigen verantwoordelijkheid gaan nemen. We zien al iets gloren op dat front tav de honorering van bestuurders. Moeten ze dat van Tabakblat cs straks ook gaan doen op de andere terreinen?
En hoe gaan ze zelf dan weer gecontroleerd worden?
Veel van hen zijn immers beheerders van pensioengeld, en zullen zelf ook niet ontkomen aan de roep om transparantie en strakker toezicht door hun eigen stakeholders. Vaak weer de mensen die werken bij die grote ondernemingen waarin het geld belegd is. Een Droste effect waarvan Marx volgens mij nog nooit gedroomd had.

Kortom, er staan ons nog wel een paar volgende interessante commissies te wachten….

Ik hoop dat onze parlementariers dit proces op de voet volgen. Want zwalkend van de ene enquete naar het volgende onderzoek zullen zij zich toch ook wel eens afvragen hoe het zit met hun toezicht op de regering.

Ook voor onze democratie is herstel van vertrouwen broodnodig.

>> (Terug naar) overzicht publicaties